Debata w Lipsku: Co polityka Rosji oznacza dla Europy?

Debata w Lipsku: Co polityka Rosji oznacza dla Europy?

3 grudnia 2025 r. w Lipsku odbyła się ważna dyskusja niemiecko-polskiej grupy ekspertów ds. polityki wobec Rosji. Wydarzenie to było wspólną inicjatywą Instytutu Polskiego w Berlinie – Oddział w Lipsku i zgromadziło różnych ekspertów, aby porozmawiać o skomplikowanych stosunkach z Rosją. Tematem dyskusji były odmienne doświadczenia historyczne i postrzeganie Rosji, które wpływają na perspektywę krajów europejskich.

Niemcy tradycyjnie skupiały się na dialogu i integracji gospodarczej. Natomiast Polska i inne kraje Europy Środkowo-Wschodniej mają wspólne głębokie doświadczenia imperialnej hegemonii, okupacji i rządów przymusu, które kształtują ich postawę wobec Rosji. Te rozbieżne pamięci historyczne prowadzą do odmiennych kultur politycznych i ocen rosyjskiego zagrożenia w Europie.

Niespójne oceny w Europie

Podczas gdy w niektórych częściach Europy Zachodniej przeważają nadzieje na współpracę i demokratyzację poprzez stosunki handlowe, Polska i kraje sąsiadujące uważają, że tylko odstraszanie i jedność mogą zagwarantować bezpieczną przyszłość. Eksperci dyskutowali o tym, w jaki sposób Europa, zwłaszcza Niemcy i Polska, powinna odpowiedzieć na różne wyzwania. Wyciągnięto wnioski z doświadczeń krajów bezpośrednio graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą.

Głównym tematem była nowo zdefiniowana rola Rosji pod rządami Władimira Putina. Szczegółowo omówiono związek represji wewnętrznych z agresywną polityką zagraniczną. Kluczowymi punktami dyskusji były także strategie długoterminowego wsparcia Ukrainy i zapewnienia pokoju w Europie. Wydarzenie otworzył Bernd Karwen, dyrektor Instytutu Polskiego, a moderatorem wydarzenia był Cornelius Ochmann z Fundacji Współpracy Niemiecko-Polskiej.

Wspólna polityka i strategia europejska

W dyskusji pojawiło się także pytanie, jak mogłaby wyglądać wspólna polityka europejska łącząca bezpieczeństwo, sprawiedliwość i wolność. Eksperci, tacy jak Witold Rodkiewicz z Centrum Studiów Wschodnich w Warszawie i Julia Herzberg z Instytutu Historii i Kultury Europy Wschodniej Leibniza, wnieśli istotny wkład. W grudniu 2024 roku Centrum Liberalnej Nowoczesności i Centrum Studiów Wschodnich powołały niemiecko-polską grupę ekspercką, której zadaniem jest wypracowanie nowych impulsów dla Rosji i polityki bezpieczeństwa oraz opublikowanie dokumentu strategicznego pt. „Wyzwanie Rosji”.

Inicjatywy te należy postrzegać w kontekście eskalacji napięć między UE a Rosją. Stosunki uległy znacznemu pogorszeniu od czasu aneksji Krymu w 2014 r., postrzeganej jako atak na integralność terytorialną Ukrainy oraz zagrożenie dla bezpieczeństwa i stabilności w Europie. Agresywna polityka zagraniczna Rosji jest postrzegana jako atak na podstawowe wartości UE, takie jak wolność i demokracja, co skutkuje zaostrzeniem unijnego kompasu bezpieczeństwa, który klasyfikuje Rosję jako długoterminowe zagrożenie i podkreśla potrzebę silnie zintegrowanej reakcji europejskiej

Podsumowując, dyskusje uwypukliły potrzebę jednolitego europejskiego podejścia, aby sprostać wyzwaniom stawianym przez Rosję. Doświadczenia historyczne, aktualne zagrożenia i dążenie do stabilnej przyszłości w Europie stanowią sedno tej ważnej inicjatywy, która rozpoczęła się w Lipsku.